Afvallen is niet gewoon een kwestie van minder eten en meer bewegen
arrow_drop_up arrow_drop_down
11 september 2019 

Afvallen is niet gewoon een kwestie van minder eten en meer bewegen

Afvallen wordt vaak gezien als even een tijdje minder eten en meer bewegen. Deze ‘zienswijze’ is gebaseerd op de theorie van de energiebalans.

Hoe werkt dan ‘die energiebalans’? In een notedopje:

Als er evenveel energie (calorieën) binnenkomt als er wordt verbruikt, zou je lichaamsgewicht stabiel blijven. Komen er meer calorieën (energie) binnen dan er wordt verbruikt, zou je een energieoverschot hebben en aankomen in gewicht. Maar ook het volgende hoort bij de energiebalans: als er minder energie binnenkomt dan er wordt verbruikt, ontstaat een energietekort en verlies je gewicht. Toch?

Zo klinkt het wel héél eenvoudig en overzichtelijk. Vind je ook niet? En inderdaad… té eenvoudig, want deze redenatie klopt niet helemaal!

Lees snel verder om te ontdekken waarom deze redenering niet helemaal juist is.

Je bent lichamelijk niet in staat om minder eten te eten.
Is dat je eigen schuld?

Het is nogal theoretisch, maar de natuurkundige wetten van de thermodynamica worden gebruikt als argument voor de theorie van de energiebalans.
(Als je geïnteresseerd bent in de hoofdwetten van thermodynamica, klik dan hier.)

Maar diezelfde wetten gaan niet over wat de oorzaak is van een energieoverschot. Het enige wat ze zeggen is dat om meer energie op te slaan er meer energie binnen zal moeten komen dan er wordt verbruikt.

De vraag waaróm er meer binnenkomt kun je met die wetten niet beantwoorden. Toch wordt dat wel gedaan door te beweren dat mensen zelf dan te veel hebben gegeten en/of te weinig hebben bewogen.

Denk maar even aan de bekende uitspraak: ‘Ieder pondje gaat door het mondje’. Hiermee wordt gesuggereerd dat het je eigen schuld is.

Factor x

Je kunt natuurlijk zelf kiezen om vanavond chocolade te eten en op die manier meer energie binnen te krijgen, maar zo bewust kies je niet altijd. Het kan net zo goed zijn dat er een lichamelijke onderliggende oorzaak is waardoor je aankomt. Die onderliggende, lichamelijk oorzaak noem ik even factor x.

In andere situaties, waar het ook gaat over het ontstaan van een energieoverschot, wordt duidelijk dat te veel eten of te weinig beweging niet per definitie de oorzaak is.

Groeihormonen

Pubers laten bijvoorbeeld goed zien dat een energieoverschot een gevolg is van die factor x.

Hun lichaam produceert rond het tiende tot vijftiende jaar opeens meer groeihormonen. Die zorgen ervoor dat ze gaan groeien en tegelijk dat ze altijd honger hebben en lang uitslapen.

Pubers plannen dat niet zelf. Dat ze de koelkast plunderen (meer eten) en lang uitslapen (minder doen) gebeurt omdat groeihormonen daarvoor zorgen.

Door meer te eten gaat de inname omhoog en door minder te doen gaat het verbruik omlaag. Op die manier blijft er meer energie over, wat nodig is om te groeien. De oorzaak is dus niet meer eten. Die grotere inname is het gevolg van factor x: actieve hormonen.

Vrouwelijk hormoon oestrogeen

Een soortgelijk punt is dat aan het begin van de puberteit jongens en meisjes ongeveer evenveel vet hebben. Bij jongens neemt het vetpercentage af, terwijl bij meisjes het vetpercentage toeneemt. Bij meisjes ontstaat er dus een energieoverschot.

De oorzaak is niet dat meisjes meer eten en/of minder bewegen dan jongens en het is uiteraard al helemaal belachelijk om te beweren dat meisjes minder gemotiveerd zouden zijn. Bij meisjes wordt het vrouwelijk geslachtshormoon oestrogeen aangemaakt, waardoor er een lichamelijke verandering (ontwikkeling van borsten en vollere heupen) optreedt en het vetpercentage toeneemt.

Bij jongens wordt meer testosteron geproduceerd en dat zorgt voor meer spieren en minder vet. De echte oorzaak (factor x) is dus weer verandering van hormonen.

Hormonen hebben grote invloed

Het verschil tussen groeien en te zwaar worden, is dat het eerste een gewenst proces is en het tweede niet, maar het onderliggende principe is gelijk.

In beide processen bepalen hormonen hoe dat verloopt en in beide gevallen kan dat misgaan.

Groeien

Bij het groeien kunnen er te weinig groeihormonen worden aangemaakt, dan krijg je dwerggroei. Of er worden juist te veel hormonen aangemaakt en dan word je een reus.

Te zwaar worden

Als hormonen in balans zijn die over de opslag en het vrijmaken van de vetvoorraad gaan, wisselen opslag en vrijmaken. Die hormonen zijn bij mensen met overgewicht niet in balans en zijn doorgeschoten naar een te grote hoeveelheid hormonen die vet­opslag bevorderen.
Klik hier om mijn blogartikel te lezen over hoe de vetopslag werkt (opent in nieuw scherm).

Daar is een factor x aan voorafgegaan, zoals bijvoorbeeld een ongezond voedingspatroon (bewerkte koolhydraten, bewerkte vetten, te weinig vezels en gebrek aan variatie) te veel eetmomenten per dag en in nog iets bredere zin de algehele leefwijze (te veel stress en te weinig slaap).

De onderliggende oorzaak aanpakken

Voor een deel gaat het erom dat je slechte gewoonten verandert en er zelf bewust aan werkt om er gezondere gewoonten voor in de plaats te zetten.

Dat houdt voor veel mensen in dat ze hun energie-inname naar beneden (moeten) brengen. Maar dat bewuste proces is slechts een deel van de oplossing.

Een ander (ik denk zelf groter) deel is het vinden van een blijvend gezond(er) voedingspatroon – dus geen dieet! –  en een algemene levenswijze die zorgen voor een goede nachtrust en niet te veel stress.

Klik hier om meer te ontdekken over hoe stress invloed (het brengt je hormoonhuishouding uit balans) heeft op je gewicht (artikel van lekkerinhetleven.nl).

Klik hier om meer te ontdekken hoe een niet goede nachtrust invloed heeft op je gewicht (artikel van slaapoefentherapie.nl).

‘Energieverbruik’ staat niet los van ‘energie-inname’

Een ander punt dat door de theorie van de energiebalans niet wordt meegenomen is dat het energieverbruik niet losstaat van energie-inname. Als er minder energie binnenkomt zal namelijk het verbruik van die energie worden aangepast.

Het lichaam kan bijvoorbeeld energie besparen door bepaalde niet-urgente taken uit te stellen. Wonden genezen bijvoorbeeld langzamer als je een streng dieet volgt.

Als je lange tijd veel te weinig binnenkrijgt, worden sommige systemen zelfs helemaal uitgeschakeld. Bij meisjes met anorexia stopt bijvoorbeeld de menstruatie. Taken die veel belangrijker zijn kunnen dan toch doorgaan.

Als er minder binnenkomt zal het lichaam signalen sturen om dit tekort aan te vullen. Dat ervaar je als trek, waardoor je gaat eten, en op die manier wordt het tekort weer aangevuld.

Je krijgt van meer beweging meer trek

Op dezelfde wijze krijg je van meer beweging meer trek.

Het volgende ben je vast weleens tegengekomen in een folder met toeristeninformatie: ‘Na een flinke wandeling krijgt u trek in de lokale gerechten.’ In het Engels is het letterlijk: ‘to work up an appetite’.

Je kunt natuurlijk vol blijven houden dat je dán niet zou moeten eten, maar die trek kun je vergelijken met de aandrang om naar het toilet te gaan. Je kan het best een tijdje tegenhouden, maar uiteindelijk geef je er toch gehoor aan. Lichamelijk gezien heb je eigenlijk geen keus 😉

Van ‘meer bewegen’ verlies je niet per se gewicht

Meer bewegen om meer calorieën te verbranden in de hoop dat je dan meer afvalt werkt (helaas) niet zoals de theorie van de energiebalans jou wilt doen geloven.

Uiteraard is beweging zeker goed voor je, maar je valt er niet per se van af.

Als eerste is het vrijwel onmogelijk om alle te veel binnengekregen calorieën ‘weg’ te bewegen. En ten tweede heeft beweging ook invloed op je voedingskeuzes. Laat me de tweede toelichten met 2 voorbeelden, die je vast wel herkent als je eerlijk bent naar jezelf.

Na het sporten heb je zo hard gewerkt dat je (dit zeg je tegen jezelf) dat lekkere broodje écht hebt verdiend. Ook kun je vooraf voor jezelf iets extra’s goedkeuren. Bijvoorbeeld jezelf bij de lunch al iets lekkers gunnen, omdat je weet dat je ’s avonds gaat sporten.

Het klinkt misschien best logisch om sport te compenseren met extra eten, maar als dat echt zou werken, zou iedereen die regelmatig sport een gezond gewicht hebben (en dat is niet zo).

Overgewicht wordt niet veroorzaakt door te weinig beweging

Het is ook veel té eenvoudig om te zeggen dat overgewicht veroorzaakt wordt door te weinig beweging. Ook is het niet waar dat we met z’n allen minder zijn gaan bewegen. De grootste oorzaak dat we tegenwoordig minder energie nodig hebben is omdat veel taken tegenwoordig gewoon veel makkelijker en vergen veel minder lichamelijke inspanning dan vroeger.

Eigenlijk zijn we de laatste jaren juist meer gaan sporten. In de jaren zestig was je een freak als je in je vrije tijd ging hardlopen. Dat was echt not done. De inspannendste activiteit was stofzuigen. Nu zijn er overal sportscholen, hardloopgroepjes en zijn er mensen in het park aan het bootcampen.

Nog een ander iets dat ook bewijs levert voor het idee van dat te weinig beweging de oorzaak zou zijn van overgewicht. Namelijk dat overgewicht meer voorkomt in lagere sociale klassen. Dus juist bij mensen die met hun handen werken, de hele dag staan en regelmatig zware dingen tillen. Bij deze groep komt overgewicht namelijk juist vaker voor. Dat komt niet door gebrek aan beweging, maar doordat mensen uit lagere sociale klassen vaker verkeerde voeding eten. De extra beweging beschermt daar dus niet tegen.

Het idee dat de oplossing gewoon een kwestie is van minder eten en meer bewegen klopt dus niet

Dit idee wordt alleen nog steeds wel uitgedragen en dat zorgt er juist voor dat het probleem blijft bestaan of zelfs groter wordt.

Zolang je de gedachtegang van minder eten en meer bewegen blijft geloven kun je altijd wel een verklaring geven waarom het niet lukt om af te vallen.

Wat als iemand wel beweegt, maar niet afvalt? Dan eet hij te veel. En als iemand echt niet veel eet, maar toch niet afvalt? Nou, dan beweegt zij gewoon te weinig.

Alles kan op deze manier zo gedraaid worden dat het waar lijkt te zijn.

Het idee is vooral goed voor voedingsbedrijven

Ik denk dat deze tweeledige zogenaamde verklaring vooral gunstig is voor voedingsbedrijven.

Een aantal grote sportevenementen, denk bijvoorbeeld aan de Champions League en de Olympische Spelen, worden gesponsord door bedrijven die veel geld verdienen aan (ongezond) eten en drinken. Deze evenementen zouden niet door kunnen gaan zonder dat sponsorgeld. De bedrijven geven natuurlijk niet al dat geld omdat ze zo aardig zijn.

De reden is heel simpel: ze hopen daardoor meer producten te verkopen. Door zich te verbinden aan sport wordt de boodschap: zolang je maar genoeg beweegt, kun je onze producten (zoveel als je wilt) blijven kopen.

Het klinkt misschien geruststellend om te blijven hopen dat je ooit door meer te sporten het probleem oplost, maar realistischer is het om in te zien dat dit niet gaat gebeuren.

Daarvoor is het nodig om factor x aan te pakken en je slechte, ongezonde voedingspatroon te veranderen. Een slecht voedingspatroon kun je niet wegsporten.

Begin vandaag nog van het doorbreken van je slechte eetgewoonten

Zo ontwikkel je in 21 dagen goede eetgewoonten.

Klik hier voor het e-book ‘Doorbreek je slechte eetgewoonten’

e-book Doorbreek je slechte eetgewoonten

e-book Doorbreek je slechte eetgewoonten

Vertel me in het reactieveld hieronder of jij nu nog steeds gelooft dat je gewoon ‘minder moet eten en meer moet bewegen’ als het jou niet lukt om gewicht te verliezen.

Op jouw succes,
Klaziena Waerts

PS. DEEL dit artikel met jouw netwerk, door op de Tweet, Like, Share knoppen te klikken, zodat ook de mensen in jouw netwerk profiteren.

Over de schrijver
Mijn naam is Klaziena Waerts. Ik ben mental coach en gewichtsconsulente, maar op de eerste plaats ervaringsdeskundige. Zelf heb ik 22 jaar enorm veel last gehad van emotie eten en eetbuien. Ook mijn gewicht heeft gevarieerd tussen de 55 en 90 kilo. Toen ik er letterlijk een eind aan wilde maken, zó depressief was ik, ging ik onderzoeken waaróm ik steeds m'n gevoelens moest wegvreten. Gelukkig heb ik toen ontdekt hoe ik mezelf kon helpen. Ook verloor ik blijvend 25 kilo. Ik gun jou hetzelfde! Om jou veel leed, frustratie, schaamte, schuld en overtollig gewicht te besparen is het mijn doel jou op een plezierige manier gewicht te laten verliezen zónder dieet en weer te laten genieten van eten. Graag geef ik mijn ontdekking door :)
Reactie plaatsen

Gratis mini video-training
Blijvend Afvallen ZONDER Dieet 
in 4 stappen

Jij gaat toch wel dit 4 stappenplan doen? Het duurt slechts 10 dagen en gaat je zóveel geven!